Transformacja tak, ale sprawiedliwa.
W debacie o reformie systemu European Union Emissions Trading System coraz częściej mówi się o kosztach dla przemysłu i cenach energii. Zbyt rzadko jednak dostrzega się najważniejszy wymiar tej zmiany – człowieka i lokalne społeczności, które od pokoleń budowały swoją tożsamość wokół górnictwa.
Dla wielu regionów Polski, zwłaszcza tych związanych z wydobyciem węgla, transformacja energetyczna nie jest abstrakcyjnym pojęciem z poziomu polityki European Union. To realne zagrożenie utraty pracy, stabilności i przyszłości. Kopalnie przez dziesięciolecia były nie tylko zakładami pracy, ale także filarem lokalnych gospodarek – źródłem dochodów, rozwoju infrastruktury i życia społecznego.
Ich zamykanie oznacza coś więcej niż zmianę modelu energetycznego. To często początek poważnych problemów społecznych. Utrata tysięcy miejsc pracy pociąga za sobą efekt domina – cierpią firmy współpracujące, sektor usług, transport, a w konsekwencji całe gminy. Spadają dochody samorządów, ograniczane są inwestycje, a młodzi ludzie coraz częściej decydują się na wyjazd w poszukiwaniu lepszych perspektyw.
Nie można ignorować faktu, że wielu pracowników sektora górniczego posiada kwalifikacje, które trudno szybko przenieść do innych branż. Proces przekwalifikowania wymaga czasu, środków i dobrze zaplanowanej polityki. Tymczasem tempo zmian narzucane przez cele klimatyczne jest bardzo szybkie, co rodzi uzasadnione obawy o przyszłość całych społeczności.
W efekcie narasta poczucie niesprawiedliwości. W wielu środowiskach pojawia się przekonanie, że koszty transformacji są rozłożone nierównomiernie, a regiony górnicze ponoszą ich największy ciężar. Decyzje podejmowane na poziomie europejskim często wydają się odległe od lokalnych realiów i wyzwań.
Nie oznacza to jednak sprzeciwu wobec samej idei transformacji energetycznej. Zmiany są potrzebne i nieuniknione. Kluczowe jest jednak to, w jaki sposób zostaną przeprowadzone. Bez odpowiedniego wsparcia finansowego, inwestycji w nowe miejsca pracy oraz realnych programów przekwalifikowania, transformacja może pogłębić nierówności społeczne i doprowadzić do marginalizacji całych regionów.
Dlatego tak ważne jest wdrażanie zasad sprawiedliwej transformacji – takiej, która uwzględnia nie tylko cele klimatyczne, ale także ludzi. Potrzebne są konkretne działania: rozwój nowych gałęzi przemysłu, wsparcie dla przedsiębiorczości lokalnej, inwestycje w edukację i infrastrukturę. Tylko wtedy możliwe będzie stworzenie realnej alternatywy dla odchodzącego sektora górniczego.
Transformacja energetyczna nie może odbywać się kosztem najsłabszych. Jeśli ma być trwała i skuteczna, musi być także społecznie akceptowalna. A to oznacza jedno – musi być sprawiedliwa.
Marek Szczepanik
Benefity: Warto być członkiem związku
+ 48 32 757 23 35
Adres: Polska Grupa Górnicza
40-039 Katowice ul. Powstańców 28