Rynek węgla a przyszłość PGG
Bezpieczeństwo energetyczne i odpowiedzialność za pracowników
12 października 2026 r.
Wzrost cen węgla i większe zapotrzebowanie ze strony energetyki tworzą korzystniejsze warunki dla działalności PGG S.A. Trwałe bezpieczeństwo spółki wymaga jednak stabilnego finansowania, przewidywalnych zamówień oraz odpowiedzialnego prowadzenia zmian organizacyjnych. Dla naszej organizacji związkowej oznacza to konieczność powiązania dyskusji o przyszłości węgla z ochroną zatrudnienia, wynagrodzeń i bezpieczeństwa pracowników.
Na świecie węgiel nadal zajmuje istotne miejsce w gospodarce. Międzynarodowa Agencja Energetyczna, w aktualizacji opublikowanej we wrześniu, prognozuje wzrost jego globalnego zużycia w 2026 r. o 1,2%, do rekordowych 8,94 mld ton. To prognoza obejmująca cały rynek węgla, podczas gdy dla PGG szczególne znaczenie ma segment węgla energetycznego. Wzrost zapotrzebowania wiąże się między innymi z droższym gazem oraz warunkami pogodowymi zwiększającymi zużycie energii.[1]
O kierunku światowego rynku decyduje przede wszystkim Azja. Chiny odpowiadają za ponad połowę globalnego zużycia węgla, dlatego zmiany ich wydobycia, importu i produkcji energii oddziałują na ceny międzynarodowe. Znaczącym źródłem wzrostu pozostają także Indie, dla których IEA przewiduje zwiększenie zapotrzebowania w 2026 r. o około 4,2%. Równocześnie rozwój odnawialnych źródeł energii stopniowo zmienia strukturę wytwarzania również w tych państwach.[1]
Dane Agencji Rozwoju Przemysłu publikowane przez netTG pokazują znaczenie zakłóceń po stronie podaży. Problemy z transportem węgla z Kolumbii, ograniczenia dostaw z Indonezji oraz utrudnienia w australijskich terminalach zwiększały niepewność odbiorców. We wrześniowym opracowaniu miesięczny indeks CIF ARA osiągnął 137,32 USD za tonę, po wzroście o 9,94%, a indeks FOB Richards Bay wzrósł o 12,69%, do 123,32 USD za tonę. Jednocześnie pod koniec analizowanego okresu występowały spadki tygodniowe, co potwierdza dużą zmienność rynku.[2]
Warto wyjaśnić związek między sytuacją na Bliskim Wschodzie a cenami węgla. Zakłócenia w Cieśninie Ormuz uderzają przede wszystkim w dostawy ropy i LNG. Droższy lub trudniej dostępny gaz zwiększa natomiast atrakcyjność produkcji energii z węgla tam, gdzie elektrownie mogą zwiększyć jego wykorzystanie. IEA zaznacza, że uspokojenie sytuacji i odbudowa dostaw LNG mogłyby przyczynić się do niewielkiego spadku światowego zużycia węgla w 2027 r. Obecna poprawa koniunktury pozostaje więc zależna od wydarzeń geopolitycznych.[1]
W Europie, szczególnie w Unii Europejskiej, bieżące potrzeby bezpieczeństwa energetycznego współistnieją z długoterminowym ograniczaniem zużycia węgla. Wyższe ceny gazu mogą zwiększać wykorzystanie istniejących bloków węglowych, zwłaszcza w Niemczech i Polsce. Rozwój OZE, dostępność energetyki jądrowej w części państw i wycofywanie starszych elektrowni nadal jednak ograniczają rynek. IEA przewiduje, że zapotrzebowanie UE na węgiel w 2026 r. wyniesie około 276 mln ton i będzie dalej spadało, choć wolniej, niż wcześniej oczekiwano.[1]
Dla Polski wynika z tego potrzeba ostrożnego planowania. Krajowe wydobycie ogranicza zależność od zagranicznych dostawców, transportu morskiego i zmian kursów walut. Możliwość utrzymywania zapasów węgla stanowi dodatkowy element bezpieczeństwa. Jednocześnie o konkurencyjności dostaw decydują koszty wydobycia, jakość paliwa i transport do odbiorcy. Samo posiadanie zasobów nie zapewnia rentowności każdej kopalni.
Krajowy rynek pokazuje obecnie, jak ważne jest rozróżnienie między wydobyciem, sprzedażą i zapasami. Według danych ARP publikowanych przez netTG, w sierpniu 2026 r. polskie kopalnie wydobyły 3,215 mln ton węgla kamiennego, a sprzedały 3,481 mln ton. Zapasy producentów zmniejszyły się do 2,896 mln ton, wobec 3,174 mln ton w lipcu. Są to dane całego sektora węgla kamiennego, obejmującego również węgiel koksowy. Sprzedaż przewyższająca wydobycie i zmniejszanie zapasów wskazują na poprawę odbioru surowca, ale pojedynczy miesiąc nie przesądza o trwałości tego zjawiska.[3]Na tym tle PGG ma realną możliwość wykorzystania większego zapotrzebowania krajowej energetyki. W oficjalnym komunikacie z 9 września prezes spółki zapowiadał wydobycie w 2026 r. ponad 1 mln ton powyżej wcześniejszego planu oraz sprzedaż niemal 3 mln ton większą niż rok wcześniej. Przewidywał również znaczące zmniejszenie zapasów do końca roku. Są to deklaracje i przewidywania zarządu przedstawione we wrześniu, a ich wykonanie będzie można ocenić po zamknięciu odpowiednich okresów sprawozdawczych.[4]
Prezes PGG wskazywał także na scenariusz WEM Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu, przewidujący zapotrzebowanie Polski na około 28 mln ton węgla energetycznego w 2030 r. Wielkość ta dotyczy rynku krajowego w określonym scenariuszu. Udział PGG będzie zależał od zawartych kontraktów, konkurencyjności dostaw oraz zdolności produkcyjnych spółki.[4]
W mojej ocenie perspektywy PGG należy rozpatrywać w trzech horyzontach.
| Horyzont |
Możliwości dla PGG |
Najważniejsze warunki |
| Najbliższe miesiące |
Większa sprzedaż, ograniczenie zapasów i poprawa wpływów ze sprzedaży |
Realizacja zamówień, bezpieczne wydobycie i kontrola kosztów |
| Najbliższe lata |
Utrzymanie istotnej roli w dostawach dla krajowej energetyki i ciepłownictwa |
Wieloletnie kontrakty, stabilne finansowanie i inwestycje potrzebne do realizacji dostaw |
| Dłuższa perspektywa |
Stopniowe dostosowanie działalności do zmieniającego się rynku energii |
Powiązanie tempa zmian z rzeczywistym popytem, uruchamianiem nowych źródeł energii i ochroną pracowników |
Wzrost światowych notowań może poprawić pozycję negocjacyjną PGG wobec konkurencyjnego importu. Nie pozwala jednak automatycznie wyliczyć wzrostu przychodów ani zysku spółki. Indeksy zagraniczne odnoszą się do określonej jakości węgla i warunków dostawy. Przełożenie na wyniki PGG zależy od cen i mechanizmów rozliczeń w jej umowach, kursu dolara, wielkości sprzedaży oraz kosztów produkcji. Bez aktualnych danych kontraktowych i finansowych można ocenić kierunek oddziaływania rynku, ale nie jego dokładny efekt.
Znaczenie ma również finansowanie procesu transformacji. We wrześniu PAP informowała o wystąpieniu resortów energii i aktywów państwowych o dodatkowe 4 mld zł w obligacjach na 2027 r. W przywołanych pismach łączne zapotrzebowanie PGG i Południowego Koncernu Węglowego określono na około 10,85 mld zł. Są to wielkości dotyczące obu spółek, a sam wniosek nie stanowi potwierdzenia przyznania środków. Pokazują jednak skalę potrzeb, których nie można rozpatrywać wyłącznie przez pryzmat bieżącej ceny węgla.[5]
PGG musi też przygotowywać się do wymogów środowiskowych, w tym ograniczania emisji metanu. Unijne regulacje obejmują pomiary, raportowanie i działania ograniczające emisje związane z wydobyciem. Z perspektywy spółki oznacza to potrzebę planowania inwestycji technologicznych, ich finansowania oraz bezpiecznego wdrażania.[6]
Dla Zakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność” Pracowników Centrali PGG S.A. sytuacja na rynku węgla ma bezpośrednie znaczenie dla bezpieczeństwa zawodowego i materialnego pracowników. Większe zamówienia mogą wzmacniać spółkę, ale poprawa sprzedaży może jednocześnie towarzyszyć ograniczaniu zatrudnienia. Zarząd PGG zapowiadał we wrześniu, że do końca roku ze spółki odejdzie ponad 5 tys. pracowników. Dlatego korzystne informacje handlowe powinny być analizowane razem z ich skutkami kadrowymi.[4]
Z tego punktu widzenia najważniejsze zadania naszej organizacji to:
- Ochrona wynagrodzeń i świadczeń - monitorowanie płynności spółki oraz realizacji zobowiązań wobec pracowników.
- Wpływ na zmiany organizacyjne - udział w uzgodnieniach dotyczących zatrudnienia, zakresów obowiązków i warunków pracy, również w Centrali.
- Bezpieczeństwo pracy - ocena, czy zmniejszanie zatrudnienia pozwala zachować odpowiednią obsadę, kompetencje i jakość wykonywania zadań.
- Rzetelna informacja - przedstawianie pracownikom zarówno szans rynkowych, jak i zagrożeń, z wyraźnym oddzielaniem deklaracji od wykonanych decyzji.
- Przygotowanie do przyszłych zmian - dostęp do szkoleń, przekwalifikowania i dobrowolnych rozwiązań osłonowych, odpowiadających rzeczywistym potrzebom pracowników.
Takie podejście odpowiada stanowisku przedstawionemu we wrześniowym komunikacie Sztabu Protestacyjno-Strajkowego Pracowników Centrali PGG: deklaracje finansowania powinny przekładać się na potwierdzone środki, terminowe wypłaty i bezpieczne funkcjonowanie zakładów.[7]
Dla pracowników Centrali szczególne znaczenie ma również zachowanie kompetencji potrzebnych do obsługi całej spółki - finansowych, handlowych, prawnych, kadrowych i technicznych. Każda reorganizacja powinna uwzględniać rzeczywisty zakres zadań oraz obciążenie osób pozostających w zatrudnieniu.
Rolą naszego związku jest dopilnowanie, aby decyzje dotyczące przyszłości PGG uwzględniały ludzi, którzy zapewniają jej codzienne funkcjonowanie, oraz rodziny, których bezpieczeństwo zależy od stabilności firmy.
Marek Szczepanik
Przewodniczący Komisji Zakładowej
Zakładowej Organizacji Związkowej NSZZ „Solidarność”
Pracowników Centrali PGG S.A.
Źródła
[1] IEA, Coal Mid-Year Update 2026, rozdziały Overview i Demand, wrzesień 2026.
[2] ARP / netTG, międzynarodowy rynek węgla, 7 października 2026.
[3] ARP / netTG, wydobycie, sprzedaż, zapasy i zatrudnienie, 5 października 2026.
[4] PGG S.A., relacja z debaty Future Mining, 9 września 2026.
[5] PAP Biznes / Bankier.pl, wnioski o finansowanie górnictwa na 2027 rok, 14 września 2026.
[6] Komisja Europejska, informacje o regulacjach dotyczących emisji metanu.
[7] Komunikat do pracowników PGG S.A., Solidarność Centrala PGG, 8 września 2026.
Benefity: Warto być członkiem związku
+ 48 32 757 23 35
Adres: Polska Grupa Górnicza
40-039 Katowice ul. Powstańców 28