Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej – wygoda czy początek nowych zagrożeń?
Do końca 2026 roku wszystkie państwa Unii Europejskiej mają udostępnić obywatelom Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej (EUDI Wallet). Ma on umożliwiać bezpieczne potwierdzanie tożsamości oraz korzystanie z usług publicznych i prywatnych na terenie całej Unii Europejskiej.
Założenia projektu są ambitne – jeden cyfrowy portfel ma pozwolić na potwierdzanie wieku, podpisywanie dokumentów elektronicznych, korzystanie z usług administracji, banków czy uczelni bez konieczności wielokrotnego podawania tych samych danych.
Jednak wraz z rozwojem cyfryzacji pojawiają się również pytania, których nie można lekceważyć.
Ryzyko kradzieży tożsamości
Najbardziej oczywistym zagrożeniem pozostają cyberataki. Przejęcie dostępu do cyfrowego portfela mogłoby umożliwić podszywanie się pod właściciela, podpisywanie dokumentów elektronicznych, zawieranie umów czy próbę wyłudzenia usług finansowych.
Podobne zagrożenia istnieją już dziś przy bankowości elektronicznej czy korzystaniu z profilu zaufanego. Dlatego projekt EUDI zakłada stosowanie silnego uwierzytelniania, szyfrowania danych oraz możliwości natychmiastowego zablokowania portfela w przypadku podejrzenia naruszenia bezpieczeństwa.
Czy korzystanie z portfela stanie się obowiązkowe?
To właśnie ten aspekt budzi największe społeczne emocje.
Obecnie przepisy nie nakładają obowiązku korzystania z Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej. Jednak wielu obywateli zastanawia się, czy w przyszłości większość spraw urzędowych, finansowych lub zawodowych nie będzie wymagała właśnie tej formy identyfikacji.
Pojawiają się pytania:
- czy osoby preferujące tradycyjne dokumenty nie zostaną z czasem wykluczone z części usług,
- czy zachowany zostanie równoległy dostęp do dokumentów papierowych,
- czy państwa nie będą stopniowo ograniczać możliwości załatwiania spraw w tradycyjny sposób.
Na dziś są to pytania dotyczące przyszłego kierunku rozwoju systemu, a nie jego obecnych założeń.
Czy gotówka i dokumenty papierowe pozostaną?
W debacie publicznej coraz częściej pojawia się również obawa, że rozwój cyfrowej identyfikacji może iść w parze z dalszym ograniczaniem korzystania z gotówki oraz tradycyjnych dokumentów.
Obecne przepisy dotyczące EUDI nie przewidują likwidacji gotówki ani obowiązkowej rezygnacji z dokumentów papierowych. Warto jednak zauważyć, że w wielu państwach Europy postępuje cyfryzacja usług publicznych i płatności, co rodzi uzasadnione pytania o przyszłość osób starszych, wykluczonych cyfrowo lub świadomie wybierających tradycyjne formy kontaktu z instytucjami.
Dla wielu obywateli możliwość posługiwania się gotówką oraz papierowymi dokumentami pozostaje elementem poczucia bezpieczeństwa i niezależności.
Obawy o większą kontrolę
Niektórzy eksperci i komentatorzy zwracają uwagę, że jeśli coraz więcej usług będzie powiązanych z jedną tożsamością cyfrową, może wzrosnąć możliwość analizowania aktywności obywateli przez różne instytucje.
Zwolennicy projektu odpowiadają, że obecne regulacje przewidują zasadę minimalizacji danych – użytkownik ma udostępniać wyłącznie informacje niezbędne do wykonania konkretnej usługi, a sam portfel nie stanowi jednej centralnej bazy wszystkich danych obywatela.
To rozwiązanie ma ograniczać ryzyko nadużyć, choć jego skuteczność będzie zależała
od praktyki stosowania przepisów oraz poziomu zabezpieczeń.
Stanowisko „Solidarności”
NSZZ „Solidarność” od lat podkreśla, że rozwój nowych technologii powinien służyć obywatelom, a nie prowadzić do ograniczania ich praw i wolności.
Cyfryzacja może znacząco ułatwić codzienne życie, ale nie może oznaczać przymusu korzystania wyłącznie z rozwiązań elektronicznych. Każdy obywatel powinien zachować możliwość wyboru pomiędzy formą cyfrową a tradycyjną.
Równie istotne jest zagwarantowanie najwyższego poziomu ochrony danych osobowych oraz skutecznych mechanizmów zabezpieczających przed kradzieżą tożsamości
i cyberprzestępczością.
Rozwój technologii nie może prowadzić do wykluczenia osób starszych, mniej zamożnych czy tych, którzy z różnych powodów nie chcą korzystać z cyfrowych narzędzi.
Cyfryzacja powinna być ułatwieniem, a nie obowiązkiem. Wolność wyboru, ochrona prywatności oraz bezpieczeństwo danych powinny pozostać fundamentem każdego nowego rozwiązania wprowadzanego dla obywateli.
Marek Szczepanik
Benefity: Warto być członkiem związku
+ 48 32 757 23 35
Adres: Polska Grupa Górnicza
40-039 Katowice ul. Powstańców 28